Yapay Zekâ Çağında Ürünü Cilalamak: Yapay Zekâ Kokan Değil, Tercih Edilen İşler Üretmek İçin Yedi Uygulama

Metin, görsel, tasarım, kod: yapay zekâyla artık birkaç dakikada bitmiş gibi görünen bir şey elde edebiliyorsunuz. Web siteleri, yazılar, uygulamalar, reklam bannerları. Etrafımız yapay zekânın yardımıyla üretilmiş dijital işlerle dolu.

Öte yandan “yapay zekâ kokuyor” sözü artık açıkça olumsuz bir anlamda kullanılıyor. Daha önce bir yerde görmüş gibi hissettiğiniz tasarımlar, içi boş metinler, bir yeri tuhaf duran görseller. Kullanıcılar bunları hemen fark ediyor, üzerinden geçip gidiyor, hatta bazen rahatsız oluyor.

Peki yapay zekâdan uzak mı durmalı? Cevap açıkça hayır. Yapay zekâ gelişmeye devam edecek ve onu kullanmamak için nedenler giderek azalacak. Asıl soru kullanıp kullanmamanız değil, yapay zekâyla ürettiğiniz şeyi insanların tercih ettiği bir şeye dönüşene kadar cilalayıp cilalayamayacağınız.

Bu yazı, yapay zekâyı aktif olarak kullandığınızı varsayarak, ortaya çıkan işi kullanıcıların benimseyeceği bir ürüne dönüştürmek için ne yapmanız ve nelere dikkat etmeniz gerektiğini ele alıyor.

Not: Bu yazı GeckoFlag’in geliştiricisi tarafından yazılmıştır.

Yapay zekâ çekinmeden kullanılması gereken bir araçtır

Önce şunu belirtelim: yapay zekânın değeri açık.

• Hız: birkaç dakikada çok sayıda kaba taslak ve eskiz çıkarabilir
• Hacim ve kapsam: seçenekleri listeler ve gözden kaçırmış olabileceğiniz şeylere dikkat çeker
• Kontrol: yazım hatalarını, koddaki hataları, erişilebilirlik sorunlarını ve daha fazlasını gösterir
• Uzmanlık dışı destek: kendi uzmanlık alanınızın dışındaki bilgiler hemen elinizin altındadır
• Yerelleştirme: ilk çeviri taslaklarını ve her pazara uyarlamak için ipuçlarını verir

Bu yetenekler her yıl gelişiyor. Küçük ekipler ve bireyler artık bir zamanlar ancak büyük bir kurumun üstlenebileceği ölçekte işlere girişebiliyor. Kullanmamak için hiçbir neden yok.

Ama akılda tutulması gereken bir şey var: aynı araç herkesin elinde. Sizin kullanabildiğiniz yapay zekâyı rakipleriniz de kullanabilir. Yapay zekâ kullanmak artık sizi farklı kılmıyor. Fark, yapay zekânın verdiğine sonradan ne eklediğinizde ortaya çıkıyor.

“Yapay zekâ kokan” işler neden itici gelir

Kullanıcılar bir şeyin “yapay zekâ koktuğunu” hissedip uzaklaştığında, sevmedikleri şey yapay zekânın kendisi değildir. O işin verdiği bazı “sinyaller”dir.

Daha önce görmüş gibi hissettirir

Yapay zekânın çıktısı, öğrendiği verilerin “makul görünen ortalamasına” kayma eğilimindedir. Herkes benzer araçları benzer talimatlarla kullandığında sonuçlar da birbirine benzemeye başlar. Dengeli ama akılda kalmayan. İlk sinyal budur.

Kime hitap ettiği belli değildir

“Herkese uyan” içerik, başka bir deyişle kimse için olmayan içeriktir. Yalnızca genel geçer şeyler sıralanıp okuyucunun durumuna ve sorunlarına hiç girilmediğinde kullanıcılar “bu benimle ilgili değil” diye düşünür.

Kulağa doğru gelir ama bir şey söylemez

Başlıklar derli toplu, cümleler akıcı. Ama somut bir sayı yok, gerçek bir deneyim yok, net bir sonuç yok. Okuduktan sonra geride hiçbir şey bırakmayan yazılar yapay zekâdan çok önce de vardı, ama yapay zekâ bunları katlayarak çoğalttı.

Ayrıntılar özensizdir

Görsellerde tuhaf duran yerler, anlamsız simgeler, bağlama uymayan buton metinleri, boş durumların ya da hataların hiç düşünülmediği ekranlar. Özensiz ayrıntılar kullanıcılara, kimsenin işi sonuna kadar gözden geçirmediğini söyler.

Bu sinyaller biriktikçe kullanıcılar, ürünün kendileri için özenle yapılmadığı sonucuna varır. Yani insanların sevmediği şey yapay zekâ değil, üstünkörülük ve kimsenin sorumluluk almadığı izlenimidir.

Tercih edilen ürünlerin ortak noktaları

Öte yandan yapay zekâ kullanıp yine de tercih edilen ürünlerin bazı ortak özellikleri var.

Birinci elden bilgi içerirler

Bir şeyi gerçekten kullanmanın sonuçları, sahada gördükleriniz, kullanıcıların size söyledikleri, kendi hatalarınızdan öğrendikleriniz. Yapay zekânın sahip olmadığı bilgi, kendi başına bir değerdir. Yapay zekâ ne kadar gelişirse gelişsin, birinci elden bilgiyi sizin yerinize sağlayamaz.

Bir bakış açıları vardır ve seçim yaparlar

Bir ürünün kim için yapıldığı, neyin korunup neyin bırakıldığı açık olduğunda, yapanın niyeti hissedilir. Herkesi memnun etmeye çalışan ortalama bir cevap yerine, belirli insanlara derinden dokunan bir cevabı seçer.

Ayrıntılar bilinçlidir

Her buton metninin, her hata mesajının, her boşluğun bir nedeni vardır. Yapanlar, kullanıcıların nerede takılabileceğini önceden düşünüp bununla ilgilenmiştir. Bu ayrıntılar birikerek ürünün “özenle yapıldığına” dair bir güvene dönüşür.

Tutarlıdırlar

Yazının üslubu, tasarımın tonu ve etkileşimlerin hissi nereye bakarsanız bakın uyumludur. Yapay zekânın tek tek ürettiği parçaları bir araya getirmek, bu tutarlılığı nadiren sağlar.

Arkalarında kimin durduğu görülür

Kim yapıyor, sorduğunuzda cevap veriyorlar mı, ürün gelişmeye devam ediyor mu. Yapanları ve sorumluluklarını görebilmek, kullanıcıların bir ürünü gönül rahatlığıyla seçmesinin büyük bir nedenidir.

Neyi yapay zekâya bırakmalı, neyi insanlar üstlenmeli

Yapay zekâdan sonuna kadar yararlanıp yine de tercih edilen bir ürün ortaya koymanın kestirme yolu, kimin ne yaptığını netleştirmektir.

İşin özü, insanların soruyu sormayı, seçmeyi ve sorumluluk almayı asla elden bırakmamasıdır. Yapay zekâ yetenekli bir üretici ve yetenekli bir denetçidir; ama “bu yayına hazır” kararını vermek bir insanın işidir.

Bir ürünü cilalamak için yedi uygulama

1Önce kim için ve hangi durumda olduğunu tek cümleyle yazın

Yapay zekâdan herhangi bir şey istemeden önce, onu kimin, hangi durumda ve o anda hangi sorunla uğraşırken kullanacağını tek bir cümleyle yazın. Örneğin: “İlk kez bir proje yönetim aracı kullanmaya başlayan, yaklaşık beş kişilik bir yaratıcı ekibin lideri, yöneticisine anlatmak için malzeme arıyor.” Bu cümle belirsizse yapay zekânın çıktısı da ortalama olur.

2Yapay zekânın ilk taslağını ham malzeme olarak görün

Yapay zekânın ilk çıktısı özünde bir ortalamadır. Orada durursanız, insanların daha önce görmüş gibi hissettiği bir şeyle kalırsınız. İlk taslağı bitmiş bir iş olarak değil, kesip yeniden düzenleyeceğiniz bir malzeme olarak düşünün.

İlgiliYapay zekânın önerileri arasından nasıl seçim yapılacağını ve seçimin gerekçesinin nasıl kayıt altına alınacağını “Yapay Zekâyla Çalışan Ekipler İçin Görev Yönetimi” yazı dizisinin 4. bölümü “Yapay zekânın ürettiği öneriler bitmiş iş değil, karar malzemesidir” yazısında anlatıyoruz

3Birinci elden bilgi ekleyin

Kendi deneyiminiz, gerçek sayılar, işe yaramayan şeyler, bir müşterinin laf arasında söylediği bir söz. Bu türden tek bir bilgi eklemek bile işi gerçekten sizin yapar.

4Kesip atın

Yapay zekâ eklemekte iyidir. Başlıklar ekler, açıklamaları üst üste yığar, “ne olur ne olmaz” uyarıları iliştirir. İşte bu yüzden kesip atma kararını insanların üstlenmesi gerekir. Anlatmak istediğinize hizmet etmeyen şeyleri cesurca çıkardığınızda, mesajınız öne çıkar.

5Ayrıntılara niyet katın

Butonlardaki ve mesajlardaki sözcükler, veri yokken gösterilenler, bir şeyler ters gittiğinde verilen yönlendirme, yüklenme sırasında ekranın nasıl göründüğü. Kullanıcıların gerçekten dokunduğu ayrıntılar, yapay zekânın ürettiği haliyle bırakılmaya en yatkın olanlardır. Her anda kullanıcının ne hissettiğini düşünerek bunları tek tek elden geçirin.

6Kendiniz kullanın, okuyun, sesli okuyun

Yaptığınız şeyi bir kullanıcı gibi kullanın. Metni sesli okuyun; uygulamayı gerçek işinizde kullanın. Tuhaf gelen şeyler, ekranda yalnızca bakarken değil, kullandığınızda görünür hale gelir. Tuhaf gelen şeyleri hemen not edin ve tek tek düzeltin.

7Kendi tarzınıza ve kullanmayacağınız şeylere karar verin

Üslubunuz, tasarım tarzınız ve sık kullandığınız ifadelerle birlikte kullanmayacağınız ifade ve anlatımlar üzerinde ekipçe anlaşın ve bunları paylaşın. Bunları yapay zekâya verdiğiniz talimatlara da yansıtırsanız, çıktı baştan sizin tarzınıza daha yakın olur. Ama tarzın kendisi yeni bir “şablona” dönüşmesin diye zaman zaman gözden geçirin.

Cilalarken dikkat edilmesi gerekenler

“Yapay zekâyı gizlemeyi” amaç edinmeyin

Önemli olan yapay zekânın izlerini gizlemek değil, kullanıcılar için değer katmaktır. İnsan yazmış gibi görünsün diye bilerek yazım hatası eklemek ya da uydurma deneyimler veya kullanıcı yorumları yazmak gibi “kılık değiştirmeler”, ortaya çıktığında güvene büyük zarar verir. Cilalamak, örtbas etmek değildir.

Olguları ve hakları kontrol edin

Yapay zekâ bazen makul görünen hataları büyük bir özgüvenle söyler. Sayıları, isimleri, alıntıları ve teknik özellikleri her zaman asıl kaynağa göre kontrol edin. Hakları kontrol etmek de şarttır: üretilen görsellerin ya da tasarımların mevcut eserlere veya markalara benzeyip benzemediği, gerçek kişileri gösterip göstermediği.

Yapay zekâ kullanımını nasıl açıklayacağınızı önceden düşünün

Bölgeye ya da platforma göre, içeriğin yapay zekâyla üretildiğini belirtmenin istendiği durumlar giderek artıyor. Bunu gizlemek ile açıklamak arasında bir seçim olarak görmek yerine, yapay zekâyı nerede kullandığınızı, kararları nerede insanların verdiğini ve sorumluluğun kimde olduğunu açıklayabilecek durumda olun. Sonunda kullanıcıların güvenini kazandıran budur.

Hacimle yarışmayın

Yapay zekâyla yazıları ve sayfaları toplu halde üretebilirsiniz. Ama arama motorları da kullanıcılar da sığ, seri üretilmiş içeriğe karşı giderek daha katı hale geliyor. Uzun vadede 100 ortalama yazı yerine 10 derinlikli yazı seçilmeye devam eder.

Cilalama becerinizi kaybetmeyin

Yapay zekâya ne kadar çok şey bırakırsanız, insanların iyiyi ve iyi olmayanı ayırt eden gözünü eğitme fırsatı o kadar azalır. Bu muhakeme zayıflarsa artık hiç cilalayamazsınız. Ekip içinde kararların gerekçelerini paylaşma ve birbirinin işini inceleme alışkanlığını sürdürmek, bu beceriyi korumanın en iyi yoludur.

İlgiliKararların nasıl paylaşılacağını ve incelemelerin nasıl düzenleneceğini “Yapay Zekâ Çağında Ekip İletişimi” yazısında ayrıntılı olarak anlatıyoruz

Cilalamak, küçük iyileştirmeleri biriktirmektir

Bir ürünü cilalamak tek bir büyük düzeltmeyle bitmez. Kullanırken tuhaf gelen şeyler, incelemede dile getirilen noktalar, kullanıcılardan gelen geri bildirimler. Bu küçük iyileştirmeleri tek tek toplar, düzeltir ve kontrol edersiniz. Zamanla bunlar birikerek “özenle yapılmış” bir ürün hissine dönüşür.

İşte bu yüzden iyileştirme noktalarının kaybolup gitmesine izin vermemek önemlidir. Sohbette söylenen “burası biraz rahatsız ediyor” gibi bir yorum genellikle unutulur. Her birini, kimin ilgileneceği ve neden o düzeltmenin seçildiğiyle birlikte bir görev olarak kaydederseniz, cilalama emeği ekip için bir birikime dönüşür.

İlgiliİyileştirme noktalarının nasıl yazılacağını “Herkesin Anlayacağı Görevler Nasıl Yazılır” yazısında, iş bittikten sonra kayıtların nasıl tutulacağını ise “Görevler Nasıl Kapatılır: Tamamlanma Ölçütleri ve Sonradan Bakılabilecek Kayıtlar” yazısında anlatıyoruz (“Ekipler İçin Görev Yönetimi İpuçları” yazı dizisi)

GeckoFlag ile nasıl cilalanır

Yukarıdaki yedi uygulama her araçla işe yarar. Bir örnek olarak, bunları self-hosted bir proje yönetim aracı olan GeckoFlag’de nasıl uygulayabileceğinizi gösterelim.

GeckoFlag’in “Yapay zekâ ile oluştur” özelliği, toplantı notları, notlar, sohbet ekran görüntüleri gibi şeylerden görevler, yorumlar, projeler ve Wiki sayfaları için alan değerlerini yapay zekânın önerdiği bir özelliktir. Yazılar ya da tasarımlar gibi yayına çıkardığınız bitmiş işleri üretmez. Yalnızca bir yöneticinin izin verdiği kullanıcılar kullanabilir, yalnızca işaretlediğiniz alanlar forma doldurulur ve kaydeden bir insandır. Bu yazıdaki işbölümüyle aynı anlayış üzerine kurulmuştur: yapay zekâ önerir, insanlar seçer ve sorumluluğu alır.

Kendi sunucunuza kurduğunuz için, ürettiğiniz ürünle ilgili konuşmalar da sizin denetiminizde birikir (sunucunun yönetimi sizin sorumluluğunuzdadır; “Yapay zekâ ile oluştur” özelliğini kullandığınızda girdiğiniz metinler ve görseller Anthropic API’sine gönderilir). Geliştirici her sürümde güvenlik kontrollerini kendisi yapar ve sonuçları güvenlik sayfasında yayımlar (bu, üçüncü taraf bir sertifika ya da denetim değildir). $30’lık tek seferlik bir satın alımdır ve ekibiniz büyüdükçe ek ücret yoktur (sunucu maliyetleri ayrıdır; “Yapay zekâ ile oluştur” özelliğini kullanırsanız Anthropic API kullanım ücretleri de ayrıca ödenir). Gerçek ekranları demoda deneyebilirsiniz.

Özet

• Yapay zekâ, çekinmeden ve aktif olarak kullanılması gereken bir araçtır. Ama onu kullanmak artık tek başına sizi farklı kılmaz
• Kullanıcıların sevmediği şey yapay zekâ değil; sıradan, kimseye hitap etmeyen, ayrıntıları özensiz işlerin verdiği üstünkörülük ve sorumsuzluk izlenimidir
• Tercih edilen ürünlerde birinci elden bilgi, bir bakış açısı, bilinçli ayrıntılar, tutarlılık ve görünür bir sorumluluk vardır
• Ham malzemeyi üretmeyi ve kontrolü yapay zekâya bırakın; soruyu sormak, seçmek ve sorumluluk almak insanların işidir
• Cilalamak, kılık değiştirmek değil değer katmaktır. Ve küçük iyileştirmeleri biriktirmektir

Yapay zekâ çoğaldıkça, insanların elle tamamladığı kısımlar daha çok öne çıkıyor. Yapay zekâdan sonuna kadar yararlanın ve onun açtığı zamanı cilalamaya ayırın. Bundan sonra ürün geliştirmenin temeli büyük olasılıkla bu olacak.